Loading...
Trenutno ste u:  Medical  >  Izdanje Br. 68  >  Aktuelni tekst

Zdrav nos, zdravo disanje, bolji kvalitet života

Objavio   /  

Piše: Dr. Bojan Bekan
Nos ima višestruke funkcije, kako u zaštiti tako i u kvalitetu života. Prva koju treba navesti je zaštitno-filtraciona funkcija. Glavnu ulogu igraju dlačice sluznice nosa koje, uz ljepljivu sluz zadržavaju ili transportiraju čestice dalje u nosni sustav. Zaštiti pomažu i enzimi u sluznici nosa (lizozimi) koji imaju antibakterijsko dejstvo.

Uglavnom zapostavljen, kad se zapuši ili napuni sadržajem postaje razlog brze intervencije


sinusi1Nos ima višestruke funkcije, kako u zaštiti tako i u kvalitetu života. Prva koju treba navesti je zaštitno-filtraciona funkcija. Glavnu ulogu igraju dlačice sluznice nosa koje, uz ljepljivu sluz zadržavaju ili transportiraju čestice dalje u nosni sustav. Zaštiti pomažu i enzimi u sluznici nosa (lizozimi) koji imaju antibakterijsko dejstvo.

Sljedeća funkcija je vlaženje i zagrijavanje udahnutog vazduha, do 80% vlažnosti i temperature od 30°C, što je važno zbog dobre prokrvljenosti i fiziološke sekrecije u nosu. Pomenuti fiziološki status narušavaju ekstremne temperature i jako isušivanje vazduha okoline.

Mirisna funkcija je od značaja za kvalitet života, a pošto je „prijemnik” mirisa unutar nosne šupljine, gotovo svi poremećaji u nosu utiču na njega.

Nije zanemarljiva vokalna rezonanca, posebno u nekim profesijama (voditelji, pjevači) gdje je jako važna uloga u stvaranju i kvalitetu glasa. Jasno je da smetnje u nosu, pa i operativni zahvati na nosu mogu uticati i na ovu funkciju.

Simptomi kod poremećaja u nosu su:

-  opstrukcija – zapušenost nosa, usljed zadebljanja sluznice nosa i pojačane nadražljivosti koje dovode do otoka sluznice kod naglih temperaturnih promjena, pa i stresa. Poremećaji sluznice česti su zbog alergijskih i infektivnih uzročnika. Ne treba zaboraviti ni anatomske deformitete poput devijacije septuma (iskrivljene nosne pregrade), povećanog trećeg krajnika ili tumora u predjelu nosa.

-  sekrecija – razlikujemo sekrete po karakteru i to: -   vodenast (kod alergijskog, virusnog i vazomotornog rinitisa),

-   gusti, obojeni (kod bakterijskog rinitisa i sinuzitisa, a može ga uzrokovati i strano tijelo),

-  vodenasto krvav (daju ga tumori),

-  krvavi – može nastati usljed traume, tumo­ra, pa i hematoloških poremećaja,

-  kijanje – često ga uzrokuju infektivni i alergijski rinitis. Od dijagnostičkog značaja može biti doba dana, zbog praćenja povećane količine alergena,

-  facijalni bol – tegobe u nosu mogu izazvati osjećaj bola u vratu i glavi,

-  tegobe sa uhom – ukoliko je zahvaćena Eustahijeva tuba kod sekundarne infekcije zbog zapušenog nosa, javlja se zujanje u uhu, intenzivna bol, povišena tjelesna temperatura i vrtoglavica,

-  poremećaji mirisa – usljed hroničnog zapaljenja sluznice nosa, atrofije sluznice nosa sa krustama ili sl. ovisno o nekom drugom uzroku.

Najčešća patološka stanja nosa sa znacima zapaljenja obuhvataju infekcije nosa, alergijski i vazomotorni rinitis.

Infekcije nosa

Najčešća je svakako obična kijavica ili akutni rinitis, sa tipičnim znacima bolesti kao što su začepljenost nosa, kijanje i curenje sekreta. Uzročnici su virusi (najčešće rinovirusi, adenovirusi, virus gripe itd.).Te simptome rješava jednostavna simptomatska terapija toplim napicima i isparenjima, a od medikamenata se preporučuju samo dekongestivi. Dekongestivi dolaze u obliku kapi i sprejeva i djeluju na začepljenost i curenje nosa. Na tržištu se nalazi veliki broj sredstava za odčepljenje nosa, no pacijentima je važno znati sadrži li dekongestiv konzervans (npr. benzalkonijum hlorid) i ima li neku dodatnu vrijednost, kao što je npr. dodatak morske vode. Odsustvo konzervansa u sredstvu za odčepljenje nosa veoma je važno, jer konzervansi oštećuju sluznicu nosa i nosne treplje do te mjere da ih mogu nepovratno onesposobiti za normalno funkcionisanje nosa. Pomenuti dodatak morske vode djeluje na oporavak oštećene sluznice nosa, dodatno je vlaži i olakšava odstranjenje sekreta. Kombinacija dekongestiva bez konzervansa i dodatak morske vode dobitna je kombinacija za uspješno otklanjanje simptoma kijavice.

Tek ukoliko dođe do sekundarne bakterijske infekcije (koju najčešće izazivaju hemofilus, streptokok i stafilokok) i upalnih stanja kao što su nazofaringitis, sinuzitis, otitis media (upala srednjeg uha), potrebno je uvođenje antibiotske terapije.

Alergijski rhinitis

Smatra se da 15% Evropljana pati od ovog poremećaja. Svaki četvrti pacijent u ambulanti ima neki oblik alergije. Zavisno od uzročnika alergija, bolje rečeno pokretača, razlikujemo:

-  sezonske alergene ( poleni, trave, korovi) i

-  cjelogodišnje uzročnike alergija (kućna prašina, grinje, perje, životinjske dlake, pljesan).

Simptomi su uglavnom nespecifični: zapušenost nosa zbog širenja krvnih sudova i otoka sluznice nosa, curenje iz nosa usljed pojačane aktivnosti žljezdanih struktura. Nešto specifičnije je kijanje, koje se zbog jakog nadražaja sluznice dešava u upadljivim napadima.

Alergijski rinitis je čest pratilac astme, alergijskih dermatitisa, ekcema, kao i moguće alergije na ljekove.

Alergija zahtjeva liječenje koje može biti sistemsko (an-tihistaminici) ili lokalnog karaktera (kortikosteroidi, topički-steroidi). Antihistaminici dolaze uglavnom u formi tableta i preporučuju se uoči nastupa i u vrijeme sezonske alergije. Kod akutnih alergijskih rhinitisa osim lokalnih lijekova preporučuje se i sredstvo za odčepljenje nosa koje smanjuje otok i povećava protok vazduha.

Vazomotorni rhinitis

Takođe je čest, sličnih simptoma kao prethodni, ali u osnovi bez alergijske reakcije. Dominira parasimpatička nadražljivost koja dovodi do otoka – začepljenosti nosa i pojačane sekrecije u nosu. Povezuje se sa promjenom vlažnosti i temperature spoljašnje sredine, a pojedini pacijenti kao pokretače navode izloženost suncu i iritansima tipa duvanskog dima, amonijaka i alkoholnih isparenja.

Medikamentni rhinitis

Rijetka je ali i moguća manifestacija zloupotrebe kapi i sprejeva od strane pacijenata koji izbjegavaju ljekarski nadzor. Pacijenti nekritički i neprekidno dugo vrijeme koriste decongestive, ne vodeći brigu o propisanom vremenu uzimanja, kvalitetu proizvoda i njegovoj dodatnoj vrijednosti, kao i o prisustvu benzalkonijum hlorida kao konzervansa koji oštećuje sluznicu nosa.

 

Piše: Dr. Bojan Bekan

    Štampaj       Email
  •             NOVI BROJ PDF

    center

  • center

  • center

  • center
     

    center
     

    center
     

    center