Loading...
Trenutno ste u:  Medical  >  izdanje broj-98  >  Aktuelni tekst

Uloga ultrazvuka u dijagnostici najčešćih sportskih povreda

Objavio   /  

Dr Zorica Bajović, radiolog
Centar za radiološku dijagnostiku OB Nikšić

Srđan Bajović,
student Fakulteta za sport i fizičko vaspitanje, Nikšić

Pozitivni uticaj bavljenja sportom na ljudsko zdravlje daleko nadmašuje negativni uticaj koji se manifestuje sportskim povredama. Danas sportske povrede čine 10-15% svih povreda u opštoj traumatologiji. Najčešče se povređuje koljeno, nadkoljenica, skočni zglob, rame, šaka i prsti, glava i lice, stoplao, potkoljenica, prepona, leđa, lakat, ručni zglob, ahilova tetiva itd…

misici anatomija“Sportske povrede su povrede muškaraca i žena u svim životnim dobima, koji učestvuju pojedinačno  ili grupno u organizovanim ili neorganizovanim sportskim aktivnostima“.

Pozitivni uticaj bavljenja sportom na ljudsko zdravlje daleko nadmašuje  negativni uticaj koji se  manifestuje sportskim povredama. Danas sportske povrede  čine 10-15% svih povreda u opštoj traumatologiji. Najčešče se povređuje koljeno, nadkoljenica, skočni zglob, rame, šaka i prsti, glava i lice, stoplao, potkoljenica, prepona, leđa, lakat, ručni zglob, ahilova tetiva itd.

Povrede mogu biti lake i teške, akutne i hronične, koje nastaju zbog prenaprezanja i hroničnih trauma.

Prevencija  sportskih povreda podrazumijeva:

- pravilnu orijentacija ka adekvatnom sportu i pravilnu selekciju sportista,

- dobru pripremljenost i  takmičarsku spremnost,

- pravilno zagrijavanje i hlađenje kao dio svakog treninga i takmičenja,

- kvalitetna sportska borilišta, kvalitetnu zaštitnu opremu,

- kvalitetno saniranje prethodnih povreda.

Kod sportista i rekreativaca zbog velikih  napora, brzih i snažnih  pokreta i kontakata, često dolazi do povreda. Precizna dijagnostika vrste I intenziteta povrede uslov je za izbor daljeg tretmana povrijeđenog, pravilnog  načina liječenja, što je uslov brzeg oporavka i vraćanja na trening i takmičenje.

U dijagnostici se koristi više metoda: radiografija, ultrazvuk, kompjuterizovana tomografija, magnetna rezonanaca, scintigrafija i angiografija. Za kvalitetnu dijagnostiku neophodna je kvalitetna oprema i izbor prave metode snimanja, što je uslovljeno i dobrom saradnjom sa ordinirajućim ljekarom i pacijentom.

Ultrazvuk je zbog neškodljivosti, lake dostupnosti i mogućnosti čestog ponavljanja   metoda izbora za dijagnostiku povreda mišića. Longitudinalnim i transverzalnim presjecima se  brzo može ustanoviti parcijalna ili potpuna  rupture  mišica, velikih tetiva (ahilove i patelarne), postojanje hematoma. Pregled je  najbolje obaviti u vremenskom intervalu od 2h do 48h od povrede. U prva dva sata hematom je u formiranje, a poslije 48 sati se razliva u okolna tkiva i izvan mišića. Pregledi se  vrši linearnom sondom od 5 do 12MHz.

Mišićno tkivo je osnov fiziologije sporta, ali zato i centralni problem sportskog traumatizma.

Mišićne povrede se na osnovu kliničnog nalaza klasifikuju na:1- bol u mišićima kao posljedica zamora, 2- grčevi  u  mišićima, 3- istegnuća bez prekida vlaka i krvarenja, 4- parcijalna ruptura  mišića, 5- totalna ruptura  mišića. Kod  prva tri  oblika  ne diferenciraju se eho promjene  u  mišićnom tkivu. Parcijalna i totalna ruptura se dijagnostikuje ultrazvučnim pregledom.

Mišići se ultrazvučnim pregledom prikazuju  kao  hipoehogene strukture odvojene  međusobno vezivnotkivnim septama i fascijama.

S obzirom na  ultrazvuk, povrede  mišića  se dijele na tri stepena. Prvi stepen su  blage povrede  bez  jasno vidljivih  ultrazvučnih promjena. Drugi stepen se  manifestuje pojavom hipoehogenoe zone hematoma  nejasno konturisane sa  prekidom kontinuiteta  mišićanih vlakana promjera do 20mm. Treći stepen obuhvata teške povrede  mišića, gdje uz prateći hematom postoji  prekid  mišićnih vlaka  veći od 20mm.

Povrede zglobova, tetiva i ligamenata najčešće su sportske povrede. One čine, zavisno od vrste sportu, između 37 i 75% svih sportskih povreda.

Tetive spajaju mišiće sa kostima a ligamenti povezuju kosti. Tetive se sastoje od  vezivnih i kolagenih vlakana i obavijene su tankom vezivnom opnom. Duge tetive imaju sinovijalne ovojnice koje imaju dva sloja – spoljašnji i unutrašnji. Enteza je tetivna insercija za kost. Proksimalne mišićne insercije  su široke, a mišićna masa skoncentrisana proksimalno. Distale insercije su aponeurotične, jer  mišićnu snagu treba prenijeti na daljinu.

Oboljenja tetiva  su:

- entesitis; oboljenje tetivne insercije koje  nastaje zbog dugotrajnog selektivnog  naprezanja (teniski lakat, skakačko koljeno,  bolna  prepona kod  fudbalera…),

- tenosynovitis; oboljenje tetivnih ovojnica,

- tendinitis; degenerativno oboljenje tetive zbog ponavljanih trauma i prenaprezanja,

- ruptura  tetive; može biti potpuna i nepotpuna, nastaje naglim istezanjem i jakom kontrakcijom. Najčešće se dešava na Ahilovoj tetivi, tetivama dugih fleksora potkoljenice, adduktora  natkoljenice, na gornjim ekstremitetima tetiva  – muskulus biceps brahii, tetive rotatorne  manžetne i tetiva dugog ekstenzora palca.

Ligamenti su zglobne  veze, stabilizuju i štite zglobove, obezbjeđuju im  čvrstinu i  sprečavaju  prekomjerne pokrete.

Povrede  mogu biti:

- elongaciona distrozija – kada je ligament očuvan,

- laceraciona distorzija – ligament je djelimično pokidan,

- rupturaciona distorzija – potpuni prekid  ligament.

Kod jakih  sila istezanja  može doći i do odlamanja manjih djelova kosti (avulzija). Najčešće se povređuju skočni zglob, koljeno, lakat, rame, šaka sa prstima i stopalo.

Najčešće povrede koje se  mogu dijagnostikovati ultrazvukom su:

Povreda Ahilove tetive; najčeše se  javlja  kod  muškaraca rekretaivaca, između 30 i 50 godina, bivših aktivnih sportista, a od aktivnih sportista kod trkača, košarkaša, fudbalera, gdje su trčanje i skokovi osnovne  komponente sportske aktivnosti.

Strana: 1 2

    Štampaj       Email
  • Published: 41 days ago on Jun 9, 2017
  • Objavio:
  • Last Modified: Jun 9, 2017 @ 5:58 pm
  • Filed Under: izdanje broj-98