Loading...
Trenutno ste u:  Medical  >  Izdanje Br. 93  >  Aktuelni tekst

Promjene u dojci u pubertetu i adolescentnom periodu

Objavio   /  

Dr Zorica Bajović, radiolog
Centar za radiološku dijagnostiku, Opšta bolnica Nikšić

Dojke su endokrino zavisni organi, posjeduju hormonske receptore pa je većina oboljenja endokrino uslovljeno, tj. hiperestrogenizmom. Od puberteta, preko adolescencije, doba zrelosti, graviditeta, laktacije, u postmenopauzi i senijume dojke su izložene egzogenim i endogenim uticajima koji dovode do različitih oboljenja koja su, osim upala i trauma, endokrino zavisna oboljenja. U praksi u ambulantama, na stručnim sastancima, kongresima i u medijima, uglavnom se bavimo oboljenjenjima dojke zrele dobi, tako da često budemo iznenađeni i zatečeni kad se pojavi mlada pacijentkinja, uplašena i zbunjena, sa uznemirenim roditeljima.

artiDojke su endokrino zavisni organi, posjeduju  hormonske receptore pa je većina oboljenja endokrino uslovljeno, tj. hiperestrogenizmom.

Od puberteta, preko adolescencije, doba zrelosti, graviditeta, laktacije, u postmenopauzi i senijume dojke su izložene  egzogenim i endogenim uticajima  koji  dovode do različitih oboljenja  koja su,  osim  upala i trauma, endokrino zavisna oboljenja.

U praksi  u ambulantama, na stručnim  sastancima, kongresima i u medijima, uglavnom  se bavimo oboljenjenjima dojke zrele dobi, tako da često budemo iznenađeni i zatečeni kad se pojavi  mlada pacijentkinja, uplašena i zbunjena, sa  uznemirenim  roditeljima.

U toku života žene, dojke prolaze kroz različite fiziološke faze, počevši od doba adolescencije, menstrulanog ciklusa, graviditeta, laktacije i menopauze. Kod  nas  doba puberteta  počinje obično oko 11godina i završava se  sa dobijanjem prve menstruacije (menarche) oko 12-14. godine. Tada počinje razvoj dojke koji se završava se sa laktacijom.

Razvoj dojki počinje 3-5godina prije menarche. Prvo dolazi do rasta bradavica, zatim  laganog  uvećanje dojki sa pojavom  žljezdanog tkiva samo ispod  bradavica, daljim rastom dojke, koji podrazumijeva prolifetraciju svih parenhimskih struktura, dobijaju završni  morfološki izgled. Razvoj   nije uvijek ravnomjeran u cijeloj dojci, jer je zavistan od estrogene funkcije ovarijuma.

Estrogen počinje da se luči u jajnicima od 7 godine, sa postepenim povećanjem koncentracije do 11godine,  zatim naglim skokom  oko 12-13. godine – prije menarche, sa uspostavljanjem  menstrualnog ciklusa  lučenje estrogena postaje  ciklično kao kod odrasle žene.

2-3 godine poslije menarche koncentracija estrogena je  veća u sekretornoj fazi nego kod odraslih žena, zbog proliferativnih procesa u polnim organima i dojci. Lučenje progesterona u toku polnog sazrijevanja je malo – on utiče na razvoj alveola . Estrogen je odgovoran za rast dojki, proliferaciju mliječnih kanala i strome, i za odlaganje masti u dojkama. Pored ova dva hormona,  na  formiranje dojki utiče i hormon rasta, tiroksin, glikokortikoidi i prolaktin.

U toku menstrualnog ciklusa  promjene u dojkama su posljedica  cikličnih promjena sekrecije estrogena i progesterone u dojkama. U proliferativoj fazi pod dejstvom estrogena nastaje dilatacija mliječnih kanalića, edem intersticijskog tkiva, prolifearcija epitelnih ćelija i bubrenje mioepitelnih ćelija. U drugoj sekretornoj fazi ciklusa žuto  tijelo luči  veće količine progesterone i estrogena, koji   dovode do  stvaranja novih  acinusa i uvećanje postojećih. Ove promjene mogu da budu uzrok predmenstrualnih tegoba – dojke su napete, bolne (mastodinija), koja je posljedica hiperestrogenije. Dva dana prije završetka  menstrualnog ciklusa dolazi do naglog pada lučenja  estrogena i progesterone, što dovodi do pojave menstrualnog krvarenja i brze involucije prethodno nastalih promjena.

Anomalije dojki  mogu biti urođene i stečene:

1. Anomalije broja – amastija (urođeni nedostatak dojki, najčešće samo jedne) i polymastia (prekobrojna dojka),

2. Anomalije položaja,

3. Anomalija structure,

4. Anomalija veličine: mikromastia (izrazito mala dojka), mikrothelia (mala bradavica), makromastia (prekomjerno uvećanje dojki).

Makromastija može biti :

- Prepubertetska, kada je sekundarna  manifestacija osnovne bolesti (sekretorno aktivni tumor jajnika),

- pubertetska makromastija – prekomjerni rast dojki u pubertetu. Obično traje  jednu do dvije goidine a uzrok je  nepoznat, ali je vjerovatrno povezan sa endokrinim  poremećajima (istovremeno je prisutna  i amenoreja),

- graviditetna  mastopatija – javlja se u prvim nedjeljama trudnoće. Porođajem, dojke se  smanjuju i dobijaju uobičajenu veličinu.

Ginekomastija  je jednostrano ili obostrano uvećanje dojke kod  muškaraca. Može biti  fiziološka i patološka. U grupu fizioloških spadaju:

- Neonatalna  ginekomastija je posljedica estrogena koji je krvotokom  majke dospio u krvotok  novorođenčeta. Estrogen se razgrađuje  u toku prve dvije  nedjelje, i dolazi do smanjenja dojki novorođenčeta.

- Adolescentna  ginekomastija nalazi se kod 60-70% dječaka uzrasta od 12-15godine. Uvećanje je obično retroareolarno, može  biti  bolno osjetljivo, povezano je sa  većim nivoom estrogena u odnosu  na testosternon kod adolescentnih dječaka.

- Senescentna  ginekomastija – poslije 60 godine, zbog pada  nivou testosterone.

Ginekomastija  se može pojaviti i kao posljedica hroničnih oboljenja i upotrebe određenih ljekova,

70% promjena u dojkama su benigne lezije. Najčešće promjene u mladoj dobi  su:

1. Fibrocistična bolest ili displazija je najčešće benigno oboljenje mladih  žena i žena u generativnoj  dobi. Osnovni uzrok je ovarijska  disfunkcija – deficit progesterone i višak estrogena dovode  do proliferativnih procesa sa bujanjem veziva ili epitela, deskvamacije epitela i cistične degeneracije. Na benignu prirodu ukazuje istovremena, obostrana pojava u dojkama, premenstrulana mastalgija i obostarna  multipla nodularnost. Ehotomografski se manifestuje hiperehogenošću parenhima  lokalizovanom (fibrozni plakovi) ili difuznom sa  mikro ili makrocističnim promjenama

2. Fibroadenomi su načešči  benigni  tumori dojki, najčeće se javljaju između 15 i 25. godine, najčešće u gornjim spoljnim kvadranatima, često  multipli i obostrano, načešće ovalnog oblika, glatkih kontura, pokretni prema okolini, bez vaskularizacije u toku color Doppler pregleda. Karakterističan  je juvenilni fibroadenom, koji brzo raste  i deforormiše dojku, može da  bude obostrani i da poslije escizije recidivira. Zbog brzog rasta izražena  je vaskularizacija pri Color Doppler pregledu, za razliku od adultnog tipa fibroadenoma koji je načešći kod  adolescenata.

Strana: 1 2

    Štampaj       Email
  • Published: 978 days ago on Januar 11, 2017
  • Objavio:
  • Last Modified: Januar 15, 2017 @ 11:51 pm
  • Filed Under: Izdanje Br. 93
  •             NOVI BROJ PDF

    center

  • center

  • center

  • center
     

    center
     

    center
     

    center