Loading...
Trenutno ste u:  Medical  >  Izdanje Br. 35  >  Aktuelni tekst

Ishrana sportista

Objavio   /  

Piše: dr Snežana Barjaktarović-Labović, specijalista higijene
Tokom posljednjih godina u oblasti ishrane sportista dosta se istražuje. Osim opštih preporuka, danas su dostupne i specifične preporuke vezane za vrstu sporta, kao i individualne preporuke, namijenjene svakom pojedincu.

„Kada bismo svakome mogli da damo pravu količinu hrane i vježbanja, ni premalo ni previše, našli bismo najsigurniji put do zdravlja.”

Tokom posljednjih godina u oblasti ishrane sportista dosta se istražuje. Osim opštih preporuka, danas su dostupne i specifične preporuke vezane za vrstu sporta, kao i individualne preporuke, namijenjene svakom pojedincu. Cilj je da se znanja iz oblasti ishrane sportista što više približe i prilagode potrebama svakog pojedinca, u odnosu na pol, starost, kulturu, okruženje… Međutim, veoma često se dešava da sportisti, a naročito oni koji nemaju stručni nadzor, bivaju više zbunjeni nego edukovani o načinu ishrane. U stvari, sve je veoma jednostavno i tako treba i pristupiti problematici. Principe pravilne ishrane treba da po­štuje svako od nas, pa i sportisti. Kvalitet, kvantitet i oblik unijete hrane treba da odgovore složenim metaboličkim zahtjevima organizma koji je izložen teškom fizičkom radu kakav je prisutan danas u sportu. Osnovni cilj pravilne ishrane jeste nadoknaditi sve što je utrošeno tokom vježbanja i dovesti organizam u stanje koje je u skladu sa dobrim zdravljem, a pri tome postići što bolji sportski rezultat.

Neke specifičnosti koje karakterišu ishranu sportista u odnosu na fizički manje aktivne ili neaktivne su:

- Veće energetske potrebe,

- Ubrzan metabolizam, kao i

- Veliki gubitak tečnosti i elektrolita, prvenstveno znojem.

Dok se dnevne potrebe za energijom kod sedentarnih osoba kreću u rasponu od 2.000-2.800 kcal, potrebe za energijom kod sportista su daleko veće i dostižu vrijednosti od čak 9.000 kcal dnevno (biciklisti). Energetski utrošak sportista uslovljen je intenzitetom, trajanjem i tipom fizičke aktivnosti. Specifičnost je, takođe, što utrošak energije vrhunskih sportista može biti izuzetno veliki u kratkom vremenskom periodu, čak 1.500 kcal po času (finiš). Jasno je da se ovako velike energetske potrebe ne mogu zadovoljiti unosom neadekvatnih obroka, pošto bi vare­nje i iskorištavanje hrane bilo onemogućeno fizičkom aktivnošću, tokom redovnih treninga i takmičenja. Rešenje za ovako bitan segment sportskih aktivnosti jeste planirana, balansirana ishrana, koja podrazumijeva unos visoko vrijedne, lako svarljive hrane, prilagođene svakom pojedincu.

Prošle godine u Baru je sprovedena kratkotrajna studija suplementacije sportista mineralima. Ona je realizovana pod strogim nadzorom ljekara, specijaliste higijene i klubskog kondicionog trenera. Nakon sportskih pregleda, antropometrijskih mjerenja, određivanja tjelesne kompo­zicije, aerobne sposobnosti, testova snage, te određivanja koncentracije minerala u krvi kod ispitivanih sportista, započeta je suplementacija. Sportisti su tokom tri sedmice suplementirani kalcijumom, gvožđem, te preparatima koji osim minerala koji se tokom fizičke aktivnosti pojačano gube znojenjem, sadrži i antioksidante. Jedan od glavnih ciljeva ove mini studije bio je: dobiti takve rezultate koji bi mogli dovesti u vezu poboljšanje sportskih performansi sa procesom suplementacije. Na osnovu dobijenih rezultata zaključeno je da se sadržaj minerala kojima je sprovedena suplementacija povećao u krvi, a to se dogodilo i sa svim praćenim sportskim performansama. Kada je u pitanju tjelesna kompozicija, došlo je do smanjenja masne a povećanja mišićne mase tijela. Ipak, ne mogu se definisati mehanizmi koji dovode do poboljšanja navedenih perfor­mansi tokom ispitivanog perioda i zato, da bi se procijenila izolovana ergogena svojstva minerala, neophodno je napraviti još istraživanja. Ova mini studija je predstavljena usmenom prezentacijom na III kongresu o dijetetskim suplementima, u novembru prošle godine, u Beogradu.

Da zaključimo: pravilna ishrana sportista pozitivno djeluje na sopstveni zdravstveni status, prevenira nastanak povreda, održava optimalnu sportsku formu, kao i tjelesni sastav. Plan ishrane i suplementacije mora biti individualan.

Zahtjevi i poteškoće koji se javljaju u ovoj oblasti posebno dobijaju na značaju kada se zna da su veliki broj sportista mlade osobe u periodu rasta i razvoja. Dakle, ovdje je potrebno ishranom unaprijed obezbijediti rezerve nutrijenata, nadoknaditi ono što je potrošeno tokom treninga, ali i zadovoljiti nutritivne potrebe vezane za ovaj osjetljivi period života.

Ono što se postavlja kao zahtjev u oblasti ishrane sportista jeste postojanje odgovarajućih preporuka dnevnog unosa, za sve nutrijente. Ove preporuke bi morale biti u skladu sa nivoom dnevne aktivnosti, sa polom i uzrastom. Dnevni unos, takođe, mora biti usklađen sa fazama trenažnog procesa u kojima se sportisti nalaze (pripreme, takmičenje, oporavak i dr.).

Energetska potrošnja zavisi od vrste sporta i trajanja takmičenja, te može biti vrlo različita, što znači da se za svaku sportsku disciplinu mora vršiti posebno planiranje ishrane na osnovu izračunatih energetskih i nutritivnih potreba svakog pojedinca.

Tokom intenzivnih fizičkih aktivnosti troše se rezerve glikogena iz jetre i mišića, kao i masti iz masnih depoa. Proteini se intenzivnije razgrađuju, zbog metaboličkog i mehaničkog stresa. Takođe, usljed intenzivne produkcije toplote, pojačano je i znojenje, te kod neadekvatne nadoknade nutrijenata, tečnosti i elektrolita postoji mogućnost dehidracije i drugih poremećaja zdravlja. Dakle, rehidracija je neophodna prije, tokom i nakon obavljanja izičke aktivnosti.

Nezaobilazan dio u priči o ishrani sportista jeste suplementacija. Zašto? Zato što sportisti u želji za boljim plasmanom često odu dalje od treninga i uobičajene ishrane i posežu za suplementima. Suplementacija je široko prihvaćena u sportu, ali je vrlo često nekontrolisana i neopravdana. Cilj sportske suplementacije trebalo bi da bude nadoknada nutijenata čiji je deficit u organizmu nastao intenzivnom fizičkom aktivnošću. Međutim, često nije tako. Koliko je prisutna u svijetu sporta najbolje govore testiranja na Olimpijskim igrama, gdje se uobičajeno utvrdi da više od 80% sportista koristi neke od suplemenata. Najčešće primjenjivani suplementi jesu minerali i vitamini.

 

Piše: dr Snežana Barjaktarović-Labović, specijalista higijene

    Štampaj       Email
  • Published: 1893 days ago on Avgust 17, 2013
  • Objavio:
  • Last Modified: Avgust 17, 2013 @ 2:12 pm
  • Filed Under: Izdanje Br. 35
  • Tagged With:
  •             NOVI BROJ PDF

    center

  • VII Medical Fair Podgorica 27–29. september 2018, Hotel Hilton CG

     

     

    MedicalCG magazine organizes VII Medical Fair in Podgorica, at the Hilton Hotel, from September 27th to 29st this year.

     

    We are pleased to have an active participation of the Ministry of Health, sponsors of the Fair, which, with the participation of the most important health institutions, traditional collaborators of the MedicalCG project (Institute for Public Health, Health Insurance Fund, Agency for Medicinal and Medical Funds, KCCG), general hospitals and health centers, as well as pharmaceutical companies and wholesalers, without whose support and cooperation the entire Medical project would not exist – gives us the real basis that the overall quality of the event will satisfy the expectations of both the expert and the general public.
     
    Certification of participation in the event is performed by the Medicine and Pharmaceutical Chamber of Montenegro.
     
    At the previously held five fairs, an average of 70 professional lectures were organized, with about 50 stand presenting presentations from the health and pharmaceutical milieu of Montenegro, the surrounding countries and several foreign participants.

     
    At the fair, professional lectures are organized in two purpose-equipped auditoriums, while stand presentations of health institutions, public and private health institutes, pharmaceutical companies and wholesalers, take place in the Crystal Hall.
     
    The deadline for applying for the lecture is September 20th, 2018. Applications received after the deadline can not enter the official Fair Program because the program is published on September 21st in the MedicalCG magazine, as well as a special publication that is delivered to many addresses. For late lecture applications, we will print out the appendix to the Fair Program, and distribute it just before and during the event.
     
    The lecture application is in addition to this notice.
     
    We expect your participation in the 7th Medical Fair

     

    Respectfully,

    Manager of the Fair
    Slavica Pantelić
    Magazin Medical CG
    Medical d.o.o.
    Info :
    Tel/fax: 020 238 841
    Mob.tel.: 067 803 697
    redakcija@medicalcg.me

  • center

  • center

  •       Pretraga po temama

  •        POZNATI I ZDRAVLJE

    center

  • center
     

    center
     

    center
     

    center
     

133 people follow medicalcg