Loading...
Trenutno ste u:  Medical  >  izdanje br. 115  >  Aktuelni tekst

Srž nadbubrežnih žlijezda

Objavio   /  

Prof. dr sc. Božidar M. Bojović

Simpatično nervno tkivo, koje obuhvata srž nadbubrega i simpatičke ganglije, sastoji se od dva tipa ćelija i to iz: hromafinskih i nervnih ćelija. Jedna i druga vrsta ćelija može da sintetiše aktivne kateholamine. Adrenalin skoro isključivo proizvodi srž nadbubrega, dok se noradrenalin, uglavnom, stvara u simpatičkim nervnim završecima.
Adrenalin i noradrenalin se formiraju iz tirozina preko dihidroksifenilalanina (DOPA) i dihidroksifeniletilamina (DOPamina). DOPA, DOPamin, adrenalin i noradrenalin su kateholamini. Adrenalin i noradrenalin se metabolizuju do neaktivnog vanil mandelata (VMA). Adrenalin i noradrenalin ispoljavaju izraženo djelovanje na kardiovaskularni sistem…

Simpatično nervno tkivo, koje obuhvata srž nadbubrega i simpatičke ganglije, sastoji se od dva tipa ćelija i to iz: hromafinskih i nervnih ćelija. Jedna i druga vrsta ćelija može da sintetiše aktivne kateholamine. Adrenalin skoro isključivo proizvodi srž nadbubrega, dok se noradrenalin, uglavnom, stvara u simpatičkim nervnim završecima.

bb(Slika 1.) Hormonska aktivnost srži nadbubrežnih žlijezda (Modifikovano prema: Netter HF:Endocrine system and selected metabolic diseases.Ciba 1974;105)

Adrenalin i noradrenalin se formiraju iz tirozina preko dihidroksifenilalanina (DOPA) i dihidroksifeniletilamina (DOPamina). DOPA, DOPamin, adrenalin i noradrenalin su kateholamini. Adrenalin i noradrenalin se metabolizuju do neaktivnog vanil mandelata (VMA). Adrenalin i noradrenalin ispoljavaju izraženo djelovanje na kardiovaskularni sistem. Noradrenalin izaziva opštu vazokonstrikciju sa hipertenzijom, dok adrenalin širi krvne sudove u mišićima, uz promjenjljive efekte na krvni pritisak. Adrenalin stimuliše glikogenolizu i druge antiinsulinske efekte. Male količine kateholamina (dopamina, noradrenalina i adrenalina) mogu da se nađu u krvi, a male količine metabolički neizmijenjenih kateholamina mogu da se nađu i u urinu. Međutim, većina stvorenih kateholamina metabilički se inaktiviraju. Biosinteza kateholamina odvija se i u mozgu, u ektopičnim formacijama sa hromafinim ćelijama, i u svim tkivima i organima u kojima se nalaze vlakna i završeci simpatikusnog nervnog sistema.

Tumori neuralnog porijekla u velikim količinama sekretuju kateholamine. Farmakološki učinci se javljaju kada se adrenalin i noradrenalin izluče u cirkulaciju. Farmakološki učinak dopamina je manje značajan. Tumori simpatičkog nervnog sistema, koji stvaraju povećanu količinu kateholamina, mogu da budu adrenalanog i vanadrenalnog porijekla. Razlikuju se dva tipa ovih tumora, koji imaju sasvim različite kliničke manisfestacije: feohromocitomi koji nastaju u hromafinskim tkivima (90% u srži nadbubrega, a 10% su vanadrenalni) i neuroblastomi koji su tumori nervnih ćelija (oko 40% su u srži nadbubrega).

Feohromocitom

Feohromocitomi, tumori hromafinog tkiva koji luče kateholamine, su neuroektodermalnog porijekla, najčešće se razvijaju u srži nadbubrežnih žlijezda, mada mogu da nastaju i ekstraglandularno, ektopično duž paravertebralnih ganglija u grudnoj duplji, abdomenu i karlici. U oko 90% slučajeva tumor je adenom, a u 10% karcinom. Smatra se da je incidencija 0,8 na 100.000 stanovnika godišnje. U dječjem uzrastu maligni feohromocitomi su izvanredno rijetki.

Klinička slika. U kliničkoj slici dominiraju znaci hiperadrenalemije. Hipertenzija je najčešći klinički znak feohromocitoma i prisutna je u 90-100% pacijenata. Prema kliničkom ispoljavanju razlikuje se paroksizmalna i fiksirana hipertenzija, kao vodeći znak oboljenja.

Paroksizmalni oblik karakterišu hipertenzija, uznemirenost, osjećaj straha, glavobolja, ubrzano disanje, gušenje. Težina kliničke slike zavisi od stepena hipersekrecije adrenalina i noradrenalina. Simptomi se javljaju u napadima sa različitom vremenskom distancom. Simptomatske epizode mogu da se jave rijetko jedanput u toku par mjeseci, ali i veoma često 20-30 puta tokom dana. Napadi traju obično 5-10 minuta, završavaju se iscrpljenošću i profuznim znojenjem. Bolesnik ima izražen osjećaj žeđi, mokri velike količine urina i krvni pritisak može da padne. U toku napada bolesnik može da umre, najčešće zbog krvarenja u mozgu.

Trajni, fiksirani oblik hipertenzije se češće javlja kod djece, nego paroksizmalni.

Prate ga umor, otežano disanje poslije najmanjeg napora, glavobolja, mučnina, povraćanje. Bolesnik je mršav i blijed. Česta su krvarenja u mrežnjači, edem papile vidnog živca. Hipertenzija je trajno prisutna.

Dijagnoza. Osim kliničke slike kojom dominira hipertenzija (rijetko i ona može biti odsutna), važne su laboratorijske analize, biohemijski i farmakološki testovi i rentgenološka dijagnostika. Najznačajnije među analizama su povećane vrijednosti kateholamina u krvi i urinu i njihovih metabolita u urinu (Vanilinmandelična kiselina (VMA), Metanefrin i Normetanefrin). Vrijednosti adrenalina u krvi preko 5 mng na 100 ml i noradrenalina iznad 15 mng na 100 ml, su patološke. Vanilinmandelična kiselina je urologija/”>urinarni metabolit kateholamina, mada njen nalaz ne ukazuje o kojem od kateholamina (adrenalin ili noradrenalin) je riječ. Njena normalna vrijednost u 24 satnom urinu je 45 nmol. Kompjuterizovana tomografija otkriva tumor, a magnetna rezonanca daje njegovu preciznu sliku. Feohromocitom se ponekad javlja i kao nasljedno oboljenje, koje je praćeno sa medularnim karcinomom štitaste žlijezde i veoma često sa hipertireoidizmom.

Terapija. Hirurško odstranjivanje tumora je metoda izbora. Prednost se daje laparaskopskoj hirurgiji feohromocitoma bilo da se radi o adrenalnom ili ekstraadrenalnom. Od posebnog značaja u toku operacije je zaštita bolesnika od naglog lučenja kateholamina, zato je potrebna upotreba α i s blokatora.

Neuroblastomi

Neuroblastom je tumor nervnog tkiva koji se javlja u odojčadi i djece i može da se pojavi u različiitim dijelovima tijela. Najčešće se javlja u abdomenu i meduli adrenalne žlijezde. Može da se širi u limfne žlijezde, jetru, kosti i koštanu srž.

Strana: 1 2

    Štampaj       Email
  • Published: 12 days ago on Novembar 9, 2018
  • Objavio:
  • Last Modified: Novembar 9, 2018 @ 12:46 am
  • Filed Under: izdanje br. 115
  •             NOVI BROJ PDF

    center

  • VII Medical Fair Podgorica 27–29. september 2018, Hotel Hilton CG

     

     

    MedicalCG magazine organizes VII Medical Fair in Podgorica, at the Hilton Hotel, from September 27th to 29st this year.

     

    We are pleased to have an active participation of the Ministry of Health, sponsors of the Fair, which, with the participation of the most important health institutions, traditional collaborators of the MedicalCG project (Institute for Public Health, Health Insurance Fund, Agency for Medicinal and Medical Funds, KCCG), general hospitals and health centers, as well as pharmaceutical companies and wholesalers, without whose support and cooperation the entire Medical project would not exist – gives us the real basis that the overall quality of the event will satisfy the expectations of both the expert and the general public.
     
    Certification of participation in the event is performed by the Medicine and Pharmaceutical Chamber of Montenegro.
     
    At the previously held five fairs, an average of 70 professional lectures were organized, with about 50 stand presenting presentations from the health and pharmaceutical milieu of Montenegro, the surrounding countries and several foreign participants.

     
    At the fair, professional lectures are organized in two purpose-equipped auditoriums, while stand presentations of health institutions, public and private health institutes, pharmaceutical companies and wholesalers, take place in the Crystal Hall.
     
    The deadline for applying for the lecture is September 20th, 2018. Applications received after the deadline can not enter the official Fair Program because the program is published on September 21st in the MedicalCG magazine, as well as a special publication that is delivered to many addresses. For late lecture applications, we will print out the appendix to the Fair Program, and distribute it just before and during the event.
     
    The lecture application is in addition to this notice.
     
    We expect your participation in the 7th Medical Fair

     

    Respectfully,

    Manager of the Fair
    Slavica Pantelić
    Magazin Medical CG
    Medical d.o.o.
    Info :
    Tel/fax: 020 238 841
    Mob.tel.: 067 803 697
    redakcija@medicalcg.me

  • center

  • center

  •       Pretraga po temama

  •        POZNATI I ZDRAVLJE

    center

  • center
     

    center
     

    center
     

    center