Loading...
Trenutno ste u:  Medical  >  izdanje br. 106  >  Aktuelni tekst

Vitamin D čuvar našeg zdravlja

Objavio   /  

Dr Magdalena Vujović, spec. higijene
Institut za javno zdravlje

Funkcija vitamina D: vitamin D3 održava Ca u plazmi,stimuliše intestinalnu apsorpciju Ca u tankom crijevu, povećava resorpciju Ca iz kostiju (kada pada Ca u plazmi dolazi do porasta PTH koji povećava sintezu hidroksilaze i osteoblasti će izvršiti sintezu faktore aktivnosti osteoklasta, tkiva pod djelovanjem hidroksilaze 1α,25(OH)2D3 sadejstvo sa vitaminom A, uloga vitamina D je u proliferaciji i sazrijevanju ćelije, dok D izolovano ima značaj u sazrijevanju ćelija kože…

sunceIme, porijeklo vitamina D

  • Vitamin D pripada grupi liposolubilnih vitamina. Deponuje se u masnom tkivu.  Stvara se u organizmu pod dejstvom UV zraka.
  • Provitamin D-7 dehidroholesterol nastao pod dejstvom UV svjetlosti kratkih talasnih dužina (280-310 – nastaje fotokonverzijom u koži).
  • Enzimi važni za konverziju: u jetri, hepatični vitamin D3-25 hidroksilaza i dva enzima u bubrezima: 24R hidroksilaza i 1α hidroksilaza.

Funkcija vitamina D

  • Vitamin D3 održava Ca u plazmi,
  • Stimuliše intestinalnu apsorpciju Ca u tankom crijevu,
  • Povećava resorpciju Ca iz kostiju (kada pada Ca u plazmi dolazi do porasta PTH koji povećava sintezu hidroksilaze i osteoblasti će izvršiti sintezu faktore aktivnosti osteoklasta;
  • Tkiva pod djelovanjem hidroksilaze 1α,25(OH)2D3 sadejstvo sa vitaminom A, uloga vitamina  D je u proliferaciji i sazrijevanju ćelije, dok D izolovano ima značaj u sazrijevanju ćelija kože.

Deficit vitamina D, manifestacije

Nedovoljna mineralizacija kostiju vodi u neefikasnu apsorpciju minerala Ca i P, što dalje može prouzrokovati nepravilnu strukturu kostiju u dječijoj dobi, koja se manifestuje kao Rahitis, dok u  odrasloj dobi može dovesti do bolesti zvane Osteomalacija.

Doprinos vitamina D dobrom zdravlju – za fiziološki sistem djelovanjem na:

  • Sve ćelije
  • Homeostaza Ca
  • Imuni sistem
  • Pankreas, β ćelije
  • Srce i krvni sudovi
  • Mišići
  • Mozak

Za  Biološki sistem djelovanjem na:

  • Regulacija ćelijskog ciklusa, inhibicija ćelijske proliferacije,
  • Intestinalna apsorpcija Ca, remodelacija kostiju,
  • Stimulacija aktivnosti makrofaga, sinteza antimikrobnih peptida, funkcija, T ćelija
  • Olakšavanje sekrecije insulin,
  • Regulacija Renin-angiotenzin sistema, koagulacija fibrinoliza, funkcija srčanog mišića,
  • Osigurava pravilan razvoj skeletne muskulature kao i mišićne snage,
  • Ćelije CNS-a imaju Vitamin D Receptore i 25(OH)D3-1α-hidroksilazu.

Nutritivni status određuje se laboratorijski, izražava se u mjernoj jedinici ng/L

Utvrđuje se tzv. 25(OH)D testom

  • <5  – ozbiljan deficit vitamina D
  • 5-10 – deficit v. D
  • 10-20 – nedovoljno  v. D
  • 20-30 – granični v. D
  • 30-60 – dovoljno v. D
  • >150 – rizik za toksičnost

Adekvatni unos – dnevni μg/ dan

Odojčad 0-12 mjeseci 20

Odrasli: 15, stariji od 70 godina 20

Trudnoća 15

Dojenje  15

Preporuke za unos. Najveći tolerantni dnevni unos – (engl. tolerable upper intake level-UL) vitamina D /dan iznosi:

  • za odojčad do 6 mjeseci 25 μg,
  • Za odojčad 6-12 mjeseci 37,5 μg,
  • Za djecu 1-3godine 62,5 μg,
  • Za djecu 4-8 godina 75 μg
  • Za odrasle 250 μg

Izvori vitamina D

  • Sve ribe, a posebno sabljarka, losos, pastrmka, sardina, skuša, tuna, haringa, som, jegulja, ostrige, školjke, kavijar, gambori.
  • Mlijeko i margarin fortifikovani vitaminom D, sir ili tofu- oprez kod osoba sa povećanim holesterolom!)

Šta ako je neko alergičan na proteine mlijeka i intolerantan na laktozu?

  • (problemi unosa Ca i vitamina D)
  • Uzeti suplemente i zamjensku hranu: gljive, jaja, goveđa jetra, riblje ulje.

Primjeri obroka sa dovoljnom količinom vitamina D:

  • 85g barenog lososa, šoljica mlijeka manjeg % mm. obogaćenog vitaminom D
  • 2šoljice soka od narandže – cijeđeni +180g jogurta koji je obogaćen vitaminom D, tuna u sopstvenom soku 90g+ 2kafene kašike fortifikovanog margarina (oprez kod osoba sa povećanim holesterolom)
  • Kajgana (3jaja-oprez holesterol! U tom slučaju 1cijelo jaje +2 bjelanca), ili 1 šoljica soka od narandže – cijeđeni prirodni.

Bolesti i stanja gdje se dodaje vitamin D

Preventivno:

Rahitis

Osteoporoza

Imunitet

Gojaznost – na način što usporava proizvodnju leptina, a deponovan u masnom tkivu kod gojaznih nije koristan.

Karcinomi dojke, prostate, crijeva

Multiple skleroza

Kardiovaskularni sistem

Bubrežne bolesti – oprez kod kalkuloze bubrega

Psorijaza

Depresija

Suportivno

  • Hroničan bol u leđima (zbog manje gustine koštanog tkiva, samim tim slabiji kičmeni stub. Veće naprezanje mišića  dovodi do nastanka bola;
  • Reumatoidni artritis
  • Hiperparatireoidizam
  • TBC
  • Osteromalacija, Osteoporoza
  • Dm tip 2, Multipla skleroza, Hashimoto thyreoiditis
  • Psorijaza, Vitiligo, Scleroderma,
  • Depresija

Strana: 1 2

    Štampaj       Email
  • Published: 109 days ago on Februar 7, 2018
  • Objavio:
  • Last Modified: Februar 7, 2018 @ 11:31 pm
  • Filed Under: izdanje br. 106