Loading...
Trenutno ste u:  Medical  >  izdanje br. 106  >  Aktuelni tekst

Najznačajnije epidemije zaraznih bolesti kroz istoriju (II)

Objavio   /  

Dr Biljana Ivelja, pedijatar
Dom zdravlja, Cetinje

Sadašnji izazovi: – Raste broj novootkrivenih uzročnika novih zaraznih bolesti; – U posljednjih 30 godina otkriven je veliki broj takvih uzročika i bolesti koje oni izazivaju; – Raste broj rezistentnih sojeva bakterija na antimikrobnu terapiju. Javila se multirezistencija kod M. tuberculosis, S. pneumoniae, S. aureus, N. gonorrhoeae, Plasmodium malariae, itd. što je posljedica genetskih mutacija i sticanje gena za razvoj rezistencije; – Ovo je svakako povezano i sa nekritičnom upotrebom antibiotika, kod ljudi i životinja; – Ulogu virusa u razvoju nezaraznih bolesti i neoplazmi nauka sve više dokazuje, npr. helicobac. pylori i karcinoma želuca, EBV i leukemije, HPV – papiloma virus i karcinoma grlića materice; – Mogućnost primjene biološkog oružja; Jačanje antivakcinalnog lobija i pad vakcinacije vakcinopreventabilnih bolesti…

epidemijaVelike boginje - bolest koja je u Evropi bila prisutna hiljadama  godina. Uzročnik je virus variole major, koji se prenosi izlučevinama, vazduhom, preko odjeće.

Manifestuje se povišenom tjelesnom temperaturom, bolovima po cijelom tijelu, osipom i krastama po tijelu. Velike boginje izazivaju smrt kod oko 30% zaraženih, a kod preživjelih često ostavlja trajnu unakaženost ili sljepoću.

U 16. vijeku, u vrijeme otkrića Amerike, koja je tada imala oko 100 miliona stanovnika, američki domoroci nisu bili imuni na bolesti koje su im donijeli evropski došljaci, što je pridonijelo tome da je gotovo došlo do istrebljenja tog stanovništva. Vodeća bolesti s kojom se nisu mogli nositi bile su velike boginje.

Iako je vakcina otkriveno još 1796. godine, smatra se da je samo u 20. vijeku od te bolesti umrlo između 300 i 500 miliona ljudi.

Edvard  Džener je primjetio  da  mljekarice  zaražene virusom  kravljih boginja ne obolijevaju  od velikih boginja,  i na osnovu toga  izveo  eksperiment. Kod dječaka  inokulirao je virus kravljih  boginja  a potom  ga izložio materijalu velikih  boginja. Epohalni  rezultat – dječak  nije obolio od  velikih boginja. Bila  je to prva demonstracija  činjenice  da se  blaži oblik  jedne bolesti može  iskoristiti u sprečavanju težeg obilika bolesti.

Posljednja velika epidemija velikih boginja u Evropi je izbila 1972. godine.

Dogodila se  kada se hodočasnik iz Prizrena vratio s hodočašća na Bliskom Istoku, gdje je došao u dodir s virusom. Zaraza se prenijela na 175 ljudi, od kojih je 35 umrlo.

1977. godine virus je iskorijenjen u ljudskoj populaciji, danas  ga nalazimo isključivo u laboratorijima. Iz tog razloga vakcinisanje protiv velikih boginja više se ne sprovodi.

Poliomijelitis  ili Dječja paraliza je zarazna virusna bolest uzrokovana poliovirusom, koja se manifestuje  seroznim meningitisomflakcidnim paralizama i parezama mišića, a u svojoj najtežoj formi izaziva  poteškoćama  s disanjem i smrtni ishod.

Poliomijelitis je hiljadama godina postojao kao endemska bolest i nije privlačio mnogo pažnje do 1880-ih kada su u Evropi, a zatim i Sjevernoj Americi, izbile epidemije. Dječja paraliza prvi je put prepoznata kao jedinstveno stanje od strane Jakoba Heinea, njemačkog ortopeda, 1840. godine. 1890. godine Karl Oscar Medin objavljuje studiju o Poliomijelitisi ili Dječjoj paralizi, zbog češće pojave bolesti kod djece. 1908. godine, Karl Landsteiner otkrio je uzročnika bolesti, poliovirus.

Zabilježeno je  nekoliko velikih epidemija dječje paralize.

Prva velika epidemija zabilježena je 1894. godine, a potom i 1916. godine. Najveća je u SAD-u, u periodu između 1945. do 1949. godine.

U Jugoslaviji je 1956. godine registrovano 854 pacijenta.

Svjetska zdravstvena organizacija i UNICEF su 1988. godine  započeli kampanju iskorijevanja ove bolesti.

Poliomijelits ili dječja paraliza je primjer  bolesti  koja je uspješnom vakcinacijom u velikom broju zemalja iskorijenjena.

Vakcinacija  se   sprovodi  najčešće mrtvom – IPV ili Salkovom vakcinom, ili živom  – OPV  Sejbinovom vakcinom.

Grip

Španska groznica ili Španski grip je bila jedna od najsmrtonosnijih pandemija u istoriji čovječanstva. Pojavila se pri kraju Prvog svjetskog rata, a u tri talasa se širila Zemljom.

Španska groznica odnijela je više života nego Prvi  svjetski rat, oko 50 miliona  žrtava.

Bolest je, pored klasičnih simptoma gripe, imala karakeristične  crne tačkaste promjene na koži, najčešće po licu, upalu pluća,  a smrt je nastupala nakon 48 sati. Uzročnik Španske gripe  je  virus H1N1, a naučnici smatraju da je virus prešao s ptica na ljude u SAD-u.

Virusi  gripa  neprestano mutiraju, pa je skoro nemoguće proizvesti opštu vakcinu protiv njega.

Zbog svega navedenog, nije slučajnost što se grip smatra jednom od najopasnijih bolesti čovječanstva.

HIV se opravdanao smatra jednom od najstrašnijih bolesti današnjice. Nedavno je dobila epitet kuge 20. vijeka, ali i u 21 vijeku nastavlja da bude aktuelna.

Sida - sindrom stečene imunodeficijencije, je polno prenosiva bolest koja predstavlja posljednji stadijum infekcije organizma virusom humane imunodeficijencije (HIV), a karakteriše je progresivno slabljenje imunog sistema, što bolesnika čini podložnim širokom sprektru infekcija i tumora. Postoji razlika između pojmova HIV pozitivne osobe i SIDE.

HIV pozitivna osoba je zaražena  virusom ali bez simptoma bolesti. Do pojave bolesti može da prođe vremenski period od 2 do 10 godina.

Virus se najčešće prenosi seksualnim putem, preko zaražene krvi, sa zaražene majke na dijete, tokom trudnoćeporođaja ili dojenja . Virus se ne prenosi uobičajnim socijalnim kontaktima, niti putem životinja.  Za sada ne postoji efikasan lijek ili vakcina koji garantuju izlječenje.

Strana: 1 2

    Štampaj       Email
  • Published: 103 days ago on Februar 8, 2018
  • Objavio:
  • Last Modified: Februar 8, 2018 @ 12:04 am
  • Filed Under: izdanje br. 106