Loading...
Trenutno ste u:  Medical  >  izdanje br. 105  >  Aktuelni tekst

Epidemije zaraznih bolesti kroz istoriju

Objavio   /  

Dr Biljana Ivelja, pedijatar
Dom zdravlja, Cetinje

Zarazne bolesti su gupa oboljenja prouzrokovana mikroorganizmima ili njihovim toksinima koje se prenose s jedne osobe na drugu.
Faktori koii uslovljavaju pojavu zarazne bolesti – Vogralikov lanac čine izvor zaraze, putevi prenosa i širenja, ulazno mjesto, količina i virulencija mikroba, osjetljivost ili dispozicija domaćina.
Kontrolom bilo koje karike ovog lanca moguće je uticati na pojavu, tok i širenje zarazne bolesti.
Vjekovima su čovječanstvom harale epidemije raznih zaraznih bolesti – kuga, kolera, trbušni tifus, velike boginje, grip. Epidemije zaraznih bolesti su uticale na čovječanstvo i tok istorije, odnijevši više žrtava od ratova.

Savremeno čovječanstvo  i dalje se suočava  sa izvjesnim opasnim zaraznim bolestima za koje je  bilo mišljenja da su iskorijenjene i da pripadaju  prošlosti. Zahvaljujući napretku tehnologije i moderne  medicine, kao i poboljšanju životnog standard, ove bolesti nemaju onaj značaj i uticaj na ljudski rod kao što su imale imale kroz istoriju.

Sadašnje vrijeme donosi nove izazove i probleme sa kontrolom i suzbijanjem  zaraznih bolesti   na koje nauka  tek treba da pruži adekvatna  rešenja.

Epidemija zarazne   bolesti  predstavlja  pojavu  većeg  broja  slučajeva  zarazne  bolesti u

nekom području, dok  pandemija predstavlja pojavu  neke zarazne bolesti u velikim razmjerama koja se obično širi sa  kontitenta  na kontinent.

zarazne bolesti
Vogralikov lanac        

Zarazne bolesti su gupa oboljenja prouzrokovana mikroorganizmima ili njihovim toksinima koje se prenose s jedne osobe na drugu.

Faktori koii uslovljavaju pojavu zarazne bolesti  – Vogralikov lanac čine izvor zaraze, putevi prenosa i širenja, ulazno  mjesto, količina i virulencija mikroba, osjetljivost ili dispozicija domaćina.

Kontrolom  bilo koje  karike ovog lanca moguće  je uticati na pojavu, tok i širenje zarazne bolesti.

Vjekovima  su  čovječanstvom harale epidemije raznih  zaraznih  bolesti – kuga, kolera, trbušni tifus, velike boginje, grip. Epidemije zaraznih bolesti su uticale na čovječanstvo i tok istorije, odnijevši više žrtava od ratova.

Globalno ili pandemijsko  širenje zaraznih bolesti započelo je španskim osvajačima koji su u novootkrivene zemlje donijeli velike boginje.

U 20-tom vijeku  produžen je ljudski vijek sa 50 na 80 godina u razvijenim  zemljama. Tako značajan produžetak očekivanog trajanja života rezultat  je značajnog  smanjenja obolijevanja i smrtnosti od zaraznih bolesti. Ovom su doprijenili  poboljšanje socijalno-ekonomskih, sanitarnih i higijenskih mjera, razvoj efikasnih vakcina, otkrivanje efikasnih antimikrobnih sredstava. Ipak, bez obzira na  postignute uspjehe u suzbijanju i prevenciji zaraznih bolesti, one su i dalje uzrok 1/3 smrtnosti, najčešće u zemljama sa niskim  standardom.

Naznačajnije  epidemije bakterijskih zaraznih bolesti koje su obilježile čovječanstvo su epidemije kuge, kolere, tuberkuloze, tifusa, difterije, velikog kašlja.

Kuga - (pestis, crna smrt) je akutna, teška infekcija uzrokovana  bakterijom Yersinia pestis, koja se pojavljuje u tri oblika, kao bubonska kuga, plućna kuga i septikemijska. Prenosi se sa glodara  na ljude ugrizom inficirane buhe.

Klinička slika kuge najčešće se ispoljava kao regionalni limfadenitis (u vidu tzv. “bubona”) koji prati bakterijemija, uzrokujući pneumoniju  i septikemiju. U najtežim oblicima bolesti javlja se difuzna purpurična ospa uzrokovana vaskulitisom, koja dovodi do nekroze i gangrene  ekstremiteta, zbog čega je bolest i dobila naziv  crna smrt.

Kuga je poznata kao bolest još iz daleke prošlosti. Epidemije i pandemije su uzrokovale masovna  umiranja  stanovništva na svim kontinentima, izuzev Australije.

Justinijanova kuga je prva zabilježena  pandemija koja je zahvatila   VizantijskoCarstvo 541-42 godine .  Ubijala je svakodnevno  oko 5000-10.000  stanovnika tadašnjeg Konstantinopolja, pisao je istoričar Prokopije.

Druga pandemija kuge u 14-tom vijeku  ponovo hara Evropom kao pandemija, poznata kao Crna smrt, odnijevši živote 75-100 miliona ljudi, odnosno trećinu tadašnje evropske populacije. Crna smrt vladala je gotovo 200 godina, počevši od Azije, a zatim prateći trgovačke puteve do Evrope, četrdesetih godina 14. vijeka.

Treća pandemija kuge započela je 1855. u Kini, u Rusiji (1877–1889)u ruralnim područjima planine Urala i Kaspijskog jezera. Pandemija se proširila tokom 19-og vijeka  zahvaljujući trgovini i­ brodskom prevozu robe, koja je ­ zajedno sa uzročnicima – inficiranim pacovima, ­ 1894. godine iz Hong Konga transportovana u mnoge zemlje širom svijeta. Koz idućih 10 godina kuga se proširila na 5 kontinenata,  ostavljajuću kao posljedicu smrt više miliona ljudi.

Žarišta kuge su u zemljama sa niskim standardom, najviše u Aziji (In­dija, Vijetnam, Kina), Africi (Kongo, Zimbabve, Uganda i dr.) i Južnoj Americi (Peru).

Na  Madagaskaru je u oktobru ove godine proglašena epidemija, 2200 oboljelih od kojih je 196  sa smrtnim ishodom.

Kolera je  akutna crijevna infekcija sa povraćanjem, velikim brojem vodenastih stolica i dehidratacijom.  Uzročnik je Vibrio cholerae koji se nalazi u kontamiranoj vodi  i hrani a način prenošenja je  fekalno-oralni.

Čovječanstvo je tokom cijelog svog postojanja stradalo od kolere. Ona je postojala u antička vremena u drevnom Rimu i Grčkoj. Do sredine 20. vijeka kolera je predstavljala jednu od najopasnijih zaraznih  bolesti koja je odnosila milione života.

U savremenom svijetu ova bolest ne predstavlja opasnost kao ranije, ali se ipak i danas registruju talasi ove zaraze u siromašnim zemljama. Kolera je endemična u dijelovima Azijesrednjeg istokaAfrikejužne i centralne Amerike. Velika vjerovatnoća za pojavu ove bolesti postoji u zemljama sa lošim higijensko-sanitarnim uslovima, kao i u uslovima prirodnih katastrofa.

Strana: 1 2

    Štampaj       Email
  • Published: 216 days ago on Januar 10, 2018
  • Objavio:
  • Last Modified: Januar 10, 2018 @ 5:06 pm
  • Filed Under: izdanje br. 105
133 people follow medicalcg