Loading...
Trenutno ste u:  Medical  >  izdanje br. 101  >  Aktuelni tekst

Nadbubrežne žlijezde

Objavio   /  

Prof. dr sci med. Božidar M. Bojović

Nadbubrežne žlijezde su mali, parni endokrini organi, smješteni retroperitonealno na polovima oba bubrega. Čovjek se rađa sa dvije nadbubrežne žlijezde, a samo u izuzetnim slučajevima postoje prekomjerne. Desna nadbubrežna žlijezda je trouglastog oblika i izgledom podsjeća na mitru. Lijeva je polumjesečasto svedena, a na prednjoj strani svake od njih nalazi se hilus kroz koji izlazi suprarenalna vena. Suprarenalne žlijezde su dužine 40-60 mm, širine 20-30 mm, a debljine 3-6 mm…

Mada su nadbubrežne žlijezde anatomski opisane prije više od 450 godina, njihova funkcionalna uloga je značajnije razjašnjena tek pionirskim radovima Tomasa Addisona na osnovu kliničkih zapažanja i autopsija 11 slučajeva sa, kasnije nazvanom, Addisonovom bolešću.  Značajnija  novija saznanja su ostvarena u periodu od 1937. do 1955. Godine,  kada su izolovani, strukturalno definisani i sintetisani adrenokortikosteroidni hormoni. Napredak u oblasti radioimunoeseja, i posebno  molekularne biologije, pomogao je eksponencijalnom  porastu u spoznaji i razumijevanju fiziologije i patofiziologije nadbubreznih žlijezda. Nova  saznanja još više su nametnula  potrebu dobrog poznavanja anatomskih i histoloških karakteristika, kao i fizioloških i biohemijskih specifičnosti ove dvije endokrine žlijezde. Jedino se tako može cjelovito sagledati  njihova normalna funkcija i poremećaji, koji  obiluju  dijagnostičkim i terapijskim dilemama.

Oboljenja nadbubreznih žlijezda najčesće se klasifikuju u tri glavne grupe:

- hipofunkciona stanja (primarna i sekundarna),

- hiperfunkciona stanja (Cushingov sindrom i adrenalni tumori)  i

- enzimatski defekti (različiti oblici kongenitalne adrenalne hiperplazije ili deficit dopamin beta hidroksilaze).

Anatomija i embriologija

Nadbubrežne žlijezde su mali, parni endokrini organi, smješteni retroperitonealno na polovima oba bubrega. Čovjek se rađa sa dvije nadbubrežne žlijezde, a samo  u izuzetnim slučajevima postoje prekomjerne. Desna nadbubrežna žlijezda je trouglastog oblika i izgledom podsjeća na mitru. Lijeva je polumjesečasto svedena, a na prednjoj strani svake od njih nalazi se hilus kroz koji izlazi suprarenalna vena. Suprarenalne žlijezde su dužine 40-60 mm, širine 20-30 mm, a debljine 3-6 mm. Prosječna težina pojedinačno iznosi 5-8 grama. Gradjene su od vezivne ovojnice (koja im čini fibroznu čauru) i parenhima. Parenhim žlijezde je sastavljen iz dvije jasno diferencirane supstance: periferne (cortex) i središnje (medula). Adrenalni korteks je daleko veći i čini 90% od ukupne mase nadbubrežne žlijezde.

Arterijska krv dolazi u nadbubrežne žlijezde preko a.suprarenalis superior, a.phrenica inferior i a. suprarenalis media. Lijeva nadbubrežna vena napušta žlijezdu na njenom donjem polu, a zatim prihvata lijevu freničnu i bubrežnu kapsulnu venu. Ovako formirano vensko stablo uliva se u istostranu bubrežnu venu. Desna suprarenalna vena najčešće se uliva u donju šuplju venu.

Simpatična i parasimpatična nervna vlakna dolaze iz pleksusa coeliacusa. Mada kora i srž nabubrežnih žlijezda čine anatomski  jedinstven organ, one su nezavisni endokrini organi, koji imaju različito embrionalno porijeklo  i različite funkcije. Kora je mezodermnog porijekla (kao i bubreg), nastaje iz celomskog epitela i poput plašta obavija srž. Srž  nadbubrežnih žlijezda je, kao i truncus sympaticus porijeklom iz ektoderma.

Kod embriona od tri mjeseca nadbubrežna žlijezda je velika kao bubreg, i pri rodjenju je njena težina 8-9 grama (0,5% od tjelesne mase, nasuprot 0,0175% u adultno doba). Adrenalni korteks humanog fetusa sastavljen je od specifičnih ćelija, koje formiraju veliku fetalnu zonu. Tako izražena veličina fetalne nadbubrežne žlijezde  je usled razvoja tog tkiva. Prva tri mjeseca po rođenju dolazi do resorpcije fetalne zone  i smanjenja težine nadbubrežne žlijezde za 50%.

KORA NADBUBREŽNIH ŽLIJEZDA

Ćelije kore nadbubrežnih žlijezda su grupisane u tri strukturalno i funkcionalno različita sloja idući od površine prema meduli (Slika.1).

bozidar bojovic - rast 1Slika 1.Gradja nadbubrežne žlijezde 

Najpovršniji sloj (15% korteksa) je sastavljen od cilindričnih ćelija nepravilno rasporedjenih u zrnaste grupacije, po čemu je dobio ime zona glomerulosa. U ovoj zoni se stvaraju mineralokortikoidi, naročito aldosteron. Na ovaj sloj korteksa kortikotropni hormon (ACTH) slabo utiče. Središnji, najširi sloj – zona fasciculata (75% korteksa) sastavljen je od snopića polipeptidnih ćelija, koje u dijelu prema zona glomerulosa pokazuju miotičku aktivnost. Ovaj subglomerulski sloj ima sposobnost regeneracije, tako da u slučaju odstranjenja ostalog dijela korteksa može da obnovi koru žlijezde sa punom funkcionalnom aktivnošću. U ovoj zoni se luče glikokortikoidni hormoni čiji je glavni predstavnik kortizol. ACTH hipofize primarno stimuliše zonu fascikulatu na sekreciju kortizola i androgena. Najdublji sloj, oslonjen na medulu je zona reticularis (10% korteksa) koju čine mrežasto povezane ćelije bogate pigmentom. U ovoj zoni se luče androgeni hormoni od kojih su najvažniji dehidroepiandrosteron (DHEA), androstenedion 11 ß-hidroksiandrostenedion. Pored androgenih hormona, u ovoj zoni se luče i minimalne količine estrogenih hormona.

Biosinteza hormona nadbubrežnih žlijezda

Hormoni kore nadbubrežnih žlijezda stvaraju se iz holesterola koji većim  dijelom dolazi iz plazme, a jednim malim dijelom iz acetata. Holesterol u plazmu dospijeva  poslije sinteze u jetri ili unosa  putem hrane. U procesu biosinteze ovih hormona, postoje dvije faze. U prvoj zajedničkoj, proces se odvija od holesterola do pregnenolona.

Strana: 1 2

    Štampaj       Email
  • Published: 47 days ago on Septembar 7, 2017
  • Objavio:
  • Last Modified: Septembar 7, 2017 @ 12:05 am
  • Filed Under: izdanje br. 101
  • center

  • center

  • center

    Podgorica, October 19-21, 2017, Hotel Hilton 

     

     

    MedicalCG magazine organizes VI Medical Fair in Podgorica, at the Hilton Hotel, from October 19th to 21st  this year

     

    Esteemed Sirs and Madams,

    We are pleased to have an active participation of the Ministry of Health, sponsors of  the Fair, which, with the participation of the most important health institutions, traditional collaborators of the MedicalCG project (Institute for Public Health, Health Insurance Fund, Agency for Medicinal and Medical Funds, KCCG), general hospitals and health centers, as well as pharmaceutical companies and wholesalers and private health sector without whose support and cooperation the entire Medical project would not exist – gives us the real basis that the overall quality of the event will satisfy the expectations of both the expert and the general public.

     

    The expert part of the event is managed by the Scientific Committee of the Fair, chaired by Dr sci med Majda Šahman-Zaimović.

    Certification of participation in the event is performed by the Medicine and Pharmaceutical Chamber of Montenegro.

    At the previously held five fairs, an average of 70 professional lectures were organized, with about 50 stand presenting presentations from the health and pharmaceutical milieu of Montenegro, the surrounding countries and several foreign participants.

    At the fair, professional lectures are organized in two purpose-equipped auditoriums, while stand  presentations of health institutions, public and private health institutes, pharmaceutical companies and wholesalers, take place in the Crystal Hall.

     

    The deadline for applying for the lecture is October 8th, 2017.  Applications received after the deadline can not enter the official Fair Program because the program is published on October 10th in the MedicalCG magazine, as well as  a special publication that is delivered to many addresses. For late lecture applications, we will print out the appendix to the Fair Program, and distribute it just before and during the event.

    The lecture application is in addition to this notice.

    We expect your participation in the 6th Medical Fair

    Respectfully,

    Manager of the Fair

    Slavica Pantelić

    Magazin Medical CG
    Medical d.o.o.
    Informations:
    Tel/fax: 020 238 841
    Mob.tel.: 067 803 697
    redakcija@medicalcg.me

  •             NOVI BROJ PDF

    center

  • center

  •       Pretraga po temama

  •        POZNATI I ZDRAVLJE

    center

  • center
     

    center
     

    center
     

    center