Loading...
Trenutno ste u:  Medical  >  Izdanje Br. 58  >  Aktuelni tekst

Bol

Objavio   /  

Piše: prim. dr Milica Šofranac

Svjetska zdravstvena organizacija definiše bol kao neprijatno čulno ili emocionalno iskustvo povezano sa stvarnim ili potencijalnim oštećenjem tkiva. Međunarodno udruženje za proučavanje bola (IASP; International Association for the Study of Pain) dalo je definiciju bola kao: neugodno osjetno i osjećajno iskustvo povezano s pravom ili potencijalnom povredom tkiva, ili uzrokovano tom štetom ili povredom.

Piše: prim. dr Milica Šofranac

Svjetska zdravstvena organizacija definiše bol kao neprijatno čulno ili emocionalno iskustvo povezano sa stvarnim ili potencijalnim oštećenjem tkiva. Međunarodno udruženje za proučavanje bola (IASP; International Association for the Study of Pain) dalo je definiciju bola kao: neugodno osjetno i osjećajno  iskustvo povezano s pravom ili potencijalnom povredom tkiva, ili uzrokovano tom štetom ili povredom.

Bol je vitalni znak koji upozorava na nastanak ili mogućnost nastanka povrede, pato  ziološkog zbivanja. Nakon bolnog nadražaja nastaje električni impuls koji putuje osjetnim  nervima do kičmene moždine i nakon toga u centralni nervni  sistem, gdje se u kori velikog mozga prepoznaje signal i tumači kao bol. Ujedno, Svjetska zdravstvena organizacija tumači i koncept totalnog bola, posebno u smislu hroničnog bola, pri čemu on utiče na ukupni kvalitet života bolesnika, narušavajući:

-  fizičko stanje – usljed same bolesti ili postupka liječenja,

- emotivno stanje – usljed stalnog osjećaja bola ili gubitka funkcionalnosti,

- finansijsko stanje – zbog nesposobnosti za rad ili troška postupka liječenja.

Stoga je Svjetska zdravstvena organizacija donijela dokument koji određuje standarde liječenja bola kojima je određeno pravo pacijenta na odgovarajući pristup i liječenje. Svaka osoba tokom života doživi bol usljed povrede ili kao simptom neke bolesti. Ujedno procjene su da od hroničnog bola boluje više od 20 odsto stanovništva, a prevalencija je veća kod žena i starijih osoba.

Podjela bola

Bol se može podijeliti prema:

- trajanju: na akutni i hronični bol,

- etiologiji: na maligni i nemaligni bol,

- patofiziologiji: nociceptivni (somatski i visceralni) i neuropatski bol.

 Akutni bol je najčešće uzrokovan povredom i ima zaštitnu ulogu, ukazujući na stvarno oštećenje tkiva. Javlja se naglo i prethodnom de  nicijom je bio ograničen na rok od šest mjeseci, danas se ograničava na vrijeme od tri mjeseca ili na vrijeme potrebno za liječenje ili oporavak (primjera radi glavobolja, zubobolja, dismenoreja, bol nakon udarca…)

Hronični bol traje i nakon vremena oporavka od povrede  (>3 mjeseca), ponekad uopšte nije uzrokovan povredom i može biti bez otkrivenog štetnog uzroka, te u pravilu dovodi do značajnog narušavanja kvaliteta života pacijenta. Kod nekih pacijenata može biti i doživotan.

Karakteristična su dva tipa bola:

- kontinuirani pozadinski bol praćen često i funkcionalnom nesposobnošću,

- probijajući bol u vidu naglih, kratkotrajnih i vrlo intenzivnih napada.

Maligni bol je hronični bol povezan s progresivnom  bolešću koja potencijalno ugrožava život (primjera radi karcinom, AIDS, progresivne neurološke bolesti…)

Nemaligni bol je hronični bol povezan s bolestima koje nijesu opasne po život, kao što su artritis, osteoartritis, bol u krstima, neuropatski bol…

Nociceptivni bol nastaje nakon mehaničkog, hemijskog  ili toplotnog nadražaja nociceptora. Nadražaj mogu uzrokovati i posrednici upale koji se oslobađaju prilikom povrede tkiva, kao što su bradikinin i histamin, koji aktiviraju prostaglandine i supstanciju P. Na pojačanu osjetljivost nociceptora  utiču i modulatori bola, supstance koje se, takođe, oslobađaju iz povrijeđenog tkiva, a to su citokini, TNF alfa (tumor nekrotizirajući faktor alfa), NGF (neuralni faktor rasta), te još niz molekula.

Ovako nastali nadražaj putuje uzlazno do centralnog nervnog sistema aferentnim vlaknima (mijelinizirana A-vlakna i nemijelinizirana C-vlakna) do kičmene moždine, gdje se oslobađa niz neurotransmitera koji dalje potpomažu prenos signala bola do talamusa i somatosenzornog korteksa velikog mozga gdje se signal o bolu obrađuje i potom na njega odgovara.

 Nociceptivni bol može biti:

- somatski bol kada bolni nadražaj dolazi  iz kože, mišića ili kostiju,

- visceralni bol kada bolni nadražaj dolazi iz unutrašnjih organa.

Po karakteru somatski bol je oštar, u vidu probadanja,žarenja, a visceralni bol je tup, mukao, odnosno kao pritisak, nelagodnost ili kao grčevi.

Neuropatski bol nije u potpunosti razjašnjen, uglavnom  nastaje povredom samih nerava ili usljed stalnog nadražaja nerava kao posljedica pato zioloških bolesti, odnosno oštećenja nociceptivnih puteva, pri čemu se poremeti reakcija na bol i nastaje stalna nervna nadraženost. Sam prenos signala je vrlo sličan prenosu nociceptivnih nadražaja. Može se javiti na periferiji ili u centralnom nervnom sistemu. Periferni neuropatski bol je, primjera radi, postherpetička neuralgija, dijabetička polineuropatija, a centralni je postinzultni bolni sindrom, fantomski i bol kod multiple skleroze. Pacijenti ga opisuju kao žarenje, pečenje, bockanje, rastezanje, mravinjanje, probadanje…

Neliječeni akutni bol pokreće sličan mehanizam kao i primarni neuropatski bol, te time može prouzrokovati nastanak hroničnog bola. Usljed poremećenog ili oštećenog mehanizma odgovora na bol mogu se javiti i neki speci  čni oblici:

- Alodinija – bolni odgovor na nadražaj koji inače nije bolan,

- Analgezija – odsutnost bola na inače bolni nadražaj,

- Dizestezija – neugodne, abnormalne senzacije (žarenje),

- Hipoalgezija – smanjen odgovor na normalni bolni nadražaj,

- Hiperalgezija – pojačan odgovor na normalni bolni nadražaj,

- Parestezija – abnormalna, ali ne i neugodna senzacija.

Strana: 1 2

    Štampaj       Email
  •             NOVI BROJ PDF

    center

  • VII Medical Fair Podgorica 27–29. september 2018, Hotel Hilton CG

     

     

    MedicalCG magazine organizes VII Medical Fair in Podgorica, at the Hilton Hotel, from September 27th to 29st this year.

     

    We are pleased to have an active participation of the Ministry of Health, sponsors of the Fair, which, with the participation of the most important health institutions, traditional collaborators of the MedicalCG project (Institute for Public Health, Health Insurance Fund, Agency for Medicinal and Medical Funds, KCCG), general hospitals and health centers, as well as pharmaceutical companies and wholesalers, without whose support and cooperation the entire Medical project would not exist – gives us the real basis that the overall quality of the event will satisfy the expectations of both the expert and the general public.
     
    Certification of participation in the event is performed by the Medicine and Pharmaceutical Chamber of Montenegro.
     
    At the previously held five fairs, an average of 70 professional lectures were organized, with about 50 stand presenting presentations from the health and pharmaceutical milieu of Montenegro, the surrounding countries and several foreign participants.

     
    At the fair, professional lectures are organized in two purpose-equipped auditoriums, while stand presentations of health institutions, public and private health institutes, pharmaceutical companies and wholesalers, take place in the Crystal Hall.
     
    The deadline for applying for the lecture is September 20th, 2018. Applications received after the deadline can not enter the official Fair Program because the program is published on September 21st in the MedicalCG magazine, as well as a special publication that is delivered to many addresses. For late lecture applications, we will print out the appendix to the Fair Program, and distribute it just before and during the event.
     
    The lecture application is in addition to this notice.
     
    We expect your participation in the 7th Medical Fair

     

    Respectfully,

    Manager of the Fair
    Slavica Pantelić
    Magazin Medical CG
    Medical d.o.o.
    Info :
    Tel/fax: 020 238 841
    Mob.tel.: 067 803 697
    redakcija@medicalcg.me

  • center

  • center

  •       Pretraga po temama

  •        POZNATI I ZDRAVLJE

    center

  • center
     

    center
     

    center
     

    center